Informacje prasowe
Emeryci stanowią już jedną piątą wszystkich mieszkańców Polski. Jest ich 7,39 mln, wynika z najnowszych danych GUS. Jedynie niecałe 4 proc. z nich ma długi, wskazują statystyki KRD. Nieuregulowane zobowiązania dotyczą 271,5 tys. osób i wynoszą nieco ponad 5 mld zł. Do spłaty każdy ma przeciętnie 18,7 tys. zł. Choć to wciąż znaczące liczby, to ich spadek zaobserwowany w ostatnich latach jest imponujący.
Nasze społeczeństwo jest coraz starsze, rośnie liczba osób na emeryturze. Mogłoby się wydawać, że wraz z tym trendem zwiększać się będzie także dług seniorów. Tymczasem jest odwrotnie. Już od dłuższego czasu obserwujemy sukcesywnie spadające zadłużenie osób, które są na emeryturze. W ciągu ostatnich pięciu lat znacznie zmniejszyli oni swoje zaległe zobowiązania. Jeszcze w styczniu 2021 roku sięgały one 6,4 mld zł, a obecnie są o ponad 1 mld zł niższe. Podobnie wygląda sytuacja z liczbą dłużników – dziś jest ich o 63,5 tys. mniej i stanowią 14 proc. wszystkich zadłużonych osób w Polsce. Choć z pewnością przyczynia się do tego znaczna aktywność zawodowa, to nie bez znaczenia jest także umiejętność zarządzania budżetem domowym przez starsze pokolenia, które nierzadko wspierają jeszcze finansowo swoje dzieci i wnuki.
Adam Łąckiprezes Zarządu Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej.
Żyjemy i pracujemy dłużej
Dane resortu pracy wskazują, że w ciągu ostatnich dziewięciu lat liczba emerytów aktywnych zawodowo wzrosła o ponad połowę. Seniorzy są mile widziani na rynku pracy. Ze statystyk Grupy Progres wynika, że 23 proc. firm planuje w najbliższym czasie przyjąć do zespołu pracownika na emeryturze, a 6 proc. wprost zachęca ich do aplikowania. Jak wskazuje GUS, wśród osób w wieku 60-69 lat pracuje 1,2 mln, a wśród starszych niż 70 lat – 197,6 tys. Spłacaniu swoich zobowiązań w pewnym stopniu sprzyjają również wyższe emerytury. Średnia taka wypłata w 2024 r. wyniosła 3862,61 zł, co oznacza wzrost o 14 proc. w ujęciu rocznym. To jednak wciąż tylko połowa przeciętnego wynagrodzenia za pracę.
Dłuższej aktywności zawodowej sprzyja również lepsze zdrowie. Po pandemicznym spadku przeciętnej długości życia w Polsce, wskaźnik znów zaczął rosnąć. Wydłuża się również prognozowany wiek życia w zdrowiu. Według GUS-u w 2024 r. wyniósł on blisko 61,62 roku dla mężczyzn i 65,32 roku dla kobiet, czyli o odpowiednio 0,3 roku i o 0,7 roku więcej w ujęciu rocznym.
Kobiety żyją dłużej, a ich emerytury często są niższe niż mężczyzn, dlatego szczególnie ważne jest, by z wyprzedzeniem zadbały o swoją przyszłość finansową. Z danych KRD wynika, że przynajmniej w przypadku zadłużenia sytuacja pań jest nieco lepsza niż panów. Dług kobiet w wieku emerytalnym sięga 2,3 mld zł, podczas gdy dług mężczyzn wynosi 2,8 mld zł. Natomiast samych dłużniczek jest już więcej. Zobowiązania ma 138,8 tys. kobiet wobec 132,7 tys. mężczyzn.
Adam Łąckiprezes Zarządu Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej.
Z perspektywy odzyskiwania należności widać, że seniorzy znacznie częściej niż młode osoby reagują na pierwszy kontakt i wybierają ugodę, zamiast przeciągać sprawę.
Gdy dług powstanie, rzadko wynika z nadmiernej konsumpcji, a częściej z jakiegoś zdarzenia: śmierci partnera, poręczenia zakupów ratalnych dla członków rodziny czy wysokich kosztów leczenia. Kiedy negocjatorzy kontaktują się z seniorami, ich działania opierają się na transparentności, tak aby zrozumiale przedstawić podstawę długu i zaproponować możliwość spłaty w ratach, które będą adekwatne do możliwości finansowych dłużnika. Seniorzy są dość przewidywalni płatniczo, ale wrażliwi na niejasne zapisy i odczuwają wówczas stres. Cierpliwe wyjaśnianie jest szczególnie ważne, bo ta grupa spłaca, gdy rozumie „za co” i „ile dokładnie” powinna zwrócić pieniędzy. Dla wielu emerytów dług stanowi powód do głębokiego wstydu, a możliwość jego uregulowania przyjmują z ulgą.
Jakub Kosteckiprezes Zarządu firmy windykacyjnej Kaczmarski Inkasso
Najwięcej emerytów na Mazowszu
Dane KRD wskazują, że najwyższe długi mają seniorzy mieszkający na Mazowszu. Sięgają one 778,2 mln zł, a liczba dłużników wynosi 34,1 tys. Warto jednak zauważyć, że to w tym województwie mieszka najwięcej emerytów w Polsce, czyli 1,2 mln. Drugim, zarówno pod względem zadłużenia jak i liczebności przedstawicieli starszego pokolenia, jest Śląsk. Osoby na emeryturze do spłaty mają tam prawie 721 mln zł, a zadłużonych jest 37,8 tys. Na trzecim miejscu znajduje się Dolny Śląsk, gdzie niespłacone zobowiązania ma 25,6 tys. seniorów, a ich łączny dług wynosi blisko 470 mln zł.
Najniższym zadłużeniem wyróżnia się województwo podlaskie – sięga ono tam 89,5 mln zł. Dłużników jest 4,6 tys. To region, w którym również liczba emerytów jest niska w porównaniu do reszty kraju i wynosi 267,2 tys. osób. Relatywnie nieduże problemy finansowe mają również starsi mieszkańcy Świętokrzyskiego – dług sięga tam 106,4 mln zł, które do spłaty ma niemal 5,7 tys. seniorów. Z kolei na Podkarpaciu zobowiązania wynoszą 113,2 mln zł, a liczba dłużników – 6,2 tys.
Komu zalegają
Emeryci największą kwotę – 3 mld zł, są winni funduszom sekurytyzacyjnym. Znaczną część zadłużenia stanowią zobowiązania alimentacyjne, które wynoszą 904,4 mln zł. Na zwrot czekają również instytucje finansowe, takie jak banki, SKOK-i, czy firmy pożyczkowe – to 333,3 mln zł. Seniorzy mają też długi mieszkaniowe (67,8 mln zł) oraz telekomunikacyjne (66,5 mln zł).
Zadłużenie seniorów spada. Tylko w ciągu ostatniego roku zdołali spłacić sporą część długu swoim największym wierzycielom. Fundusze sekurytyzacyjne odzyskały 674,5 mln zł, o ponad 192 mln zł zmniejszyło się ich zadłużenie wobec instytucji finansowych, a 160 mln zł zwrócili podmiotom państwowym i samorządowym. Długi mieszkaniowe spadły o prawie 16 mln zł, natomiast telekomunikacyjne pozostały prawie bez zmian.