Finansowy portret Polaków w średnim wieku – mają do spłaty 28 mld zł

Krajowy Rejestr Długów przeanalizował sytuację finansową Polaków w średnim wieku, czyli osób od 36 do 59 lat. Ich łączne zadłużenie wynosi 28 mld zł. To grupa, która ma już za sobą pierwszą młodość, osiągnęła stabilizację zawodową, a jednocześnie do stanu senioralnego wciąż jej daleko. Ponieważ jest bardzo zróżnicowana, analizę podzielono na dwa przedziały: 36-45 lat oraz 46-59 lat. Różnice w sytuacji rodzinnej, zawodowej i zdrowotnej sprawiają, że każda z tych grup mierzy się z innymi wyzwaniami.

Wysokie ambicje i wysokie długi
Polacy w wieku 36-45 lat osiągnęli już stabilizację życiową. Większość z nich ma rodzinę i dzieci w wieku przedszkolnym lub szkolnym. Są w szczytowej formie, jeśli chodzi o swoje możliwości zawodowe, co przekłada się na zarobki. Potwierdzają to dane GUS: Polacy wieku 35-44 lata mają najwyższą wartość mediany wynagrodzeń – blisko 7400 zł brutto. Mimo to rzeczywistość finansowa tej grupy jest bardziej złożona. Najnowsze dane KRD pokazują, że osoby w wieku 36-45 lat mają niespłacone zobowiązania o łącznej wartości 11 mld zł.


O ambicjach tej grupy może świadczyć jej status majątkowy i potrzeba posiadania własnych czterech kątów. Jak pokazuje badanie Otodom „Mieszkaniowe mieć czy być. Dobrostan mieszkańców Polski na styku finansów i miejsca zamieszkania” z 2025 r., aż 36 proc. osób w wieku 36-45 lat kupiło nieruchomość na kredyt. Co trzecia osoba spłacająca hipotekę deklaruje, że pochłania ona 30 proc. miesięcznego budżetu.


Starsze pokolenie w pułapce zobowiązań
Nie lepiej, a nawet gorzej, wygląda sytuacja Polaków w wieku 46-59 lat. Z jednej strony nadal wspierają swoje dorosłe dzieci, a z drugiej zaczynają także opiekować się starzejącymi się rodzicami. Ta podwójna odpowiedzialność w połączeniu z własnymi potrzebami dodatkowo komplikuje ich sytuację finansową. Jak pokazują dane KRD, osoby w tym wieku mają już 17 mld zł niespłaconych zobowiązań.


Jak wynika z doświadczeń firmy windykacyjnej Kaczmarski Inkasso, wśród obsługiwanych spraw osób w średnim wieku są zarówno niespłacone kredyty hipoteczne i gotówkowe, zadłużenie na kartach kredytowych, zaległości z ubezpieczenia OC samochodów, abonamentów telefonicznych czy rat za sprzęt RTV i AGD. Ale trafiają się też zobowiązania wynikające z bardziej impulsywnych zakupów: wyszukanej elektroniki, odzieży i galanterii skórzanej z wysokiej półki, akcesoriów sportowych czy produktów nabytych pod wpływem chwilowej potrzeby bądź zachcianki.


Praktyka Kaczmarski Inkasso w odzyskiwaniu należności pokazuje, że dłużników w średnim wieku nie można sprowadzać do wspólnego mianownika. Są osoby, które nagle znalazły się w trudnej sytuacji i rzeczywiście szukają rozwiązania: odbierają telefon od negocjatora, wyjaśniają swoje położenie, proponują harmonogram spłaty i chcą zamknąć sprawę. Ale są też takie, które mimo wcześniejszych zaległości nadal decydują się na kolejne zakupy ratalne, licząc, że „nikt nie zauważy”. Wtedy rozmowa o spłacie długu często zaczyna się od listy usprawiedliwień, a nie od faktycznej oceny swoich możliwości finansowych i tego, jak uregulować dług.

Alimenty i raty nie do udźwignięcia
Dłużników w wieku 36-45 lat i 46-59 lat cechuje podobna struktura zadłużenia. To zwykle mężczyźni popadają w kłopoty finansowe. Nie tylko częściej niż kobiety mają zaległości, ale też ich zobowiązania są trzykrotnie wyższe w młodszej i czterokrotnie wyższe w starszej grupie wiekowej. Wśród osób w wieku 36-45 lat mężczyźni zalegają ze spłatą 8,6 mld zł, a w kolejnej dekadzie muszą oddać aż 13,7 mld zł.

Zdecydowanie największym wierzycielem Polaków w średnim wieku jest administracja rządowa i samorządowa. Zobowiązania te wynoszą blisko 5 mld zł w młodszej grupie i niemal w całości są to zaległe alimenty. Zaś o dekadę starsi muszą oddać już 9,2 mld zł. Na drugim miejscu znajdują się instytucje finansowe (m.in. banki, SKOK-i, firmy pożyczkowe, towarzystwa ubezpieczeniowe), którym młodsi dłużnicy są winni łącznie 800 mln zł, a starsi 827 mln zł. Na swoje należności czekają również telekomy – choć tutaj młodsi mają więcej do spłaty – odpowiednio 172 mln zł i 148 mln zł. Młodsi dłużnicy mają też wyższe zobowiązania wobec transportu pasażerskiego – 106 mln zł i prywatnych placówek edukacyjnych – 4,9 mln zł. Szczególnie niepokoi fakt, że aż 4,8 mld zł długów osób w wieku 36-45 lat i 6,44 mld zł w starszej grupie zostało już skierowanych do firm zarządzających wierzytelnościami, czyli tzw. wtórnych wierzycieli, w tym przede wszystkim do funduszy sekurytyzacyjnych. Wyższe zadłużenie wśród starszych konsumentów może wynikać m.in. z dłuższego czasu, w którym mogły narastać odsetki.

Młodszych i starszych dłużników łączą także regiony, z których pochodzą. Najwięcej dłużników mieszka w województwach: mazowieckim, śląskim i dolnośląskim, czyli tam, gdzie koszty życia, kredytów i usług są najwyższe. Najniższe zadłużenie mają natomiast mieszkańcy podlaskiego, opolskiego i świętokrzyskiego, czyli regionów o niższych kosztach utrzymania.